Midden 1300 werd de oude havenmond van Edam naar de Zuiderzee gedicht. Rond  deze dam begonnen enkele boeren en vissers zich te vestigen waarmee de geschiedenis van volendam begon. De huizen die buitendijks werden gebouwd kwamen op palen te staan, daar de zee de huizen anders zou verwoesten. Door de aanleg van de afsluitdijk in 1932 nam de visserij sterk af waardoor men meer ging toeleggen op bouwnijverheid, watersport en toerisme. De bevolking leefde daar tot die tijd vrijwel in een isolement met eigen gewoonten,  dialect, klederdracht en hun katholieke geloof.

Volendam werd door de Franse schilder Henry Havard in 1883 ontdekt en werd gevolgd door talloze kunstenaren zoals Paul Signac, Theo van Rijsselberghe, Wilm Wouters, Georg Hering en George Clausen die het karakterstieke dorpje met zijn inwoners als hun model gebruikte. Hotel Spaander was het spil van Volendam waar de kunstenaren graag verbleven. Vaak in ruil voor onderdak en eten werden de schilderijen als ruilmiddel gebruikt. De vele schilderijen zijn hier nog steeds te vinden in de herberg van Hotel Spaander.

Na de kunstperiode volgde de voetbal en muziek. Vele goede voetballers zijn van Volendamse bodem zoals Wim Jonk, Gerrie muhren, Arnold Muhren, Dick Tol en Pier Tol. FC Volendam heeft de meeste promoties afgedwongen naar de Eredivisie in het betaalde voetbal in Nederland, en daarbij dan ookde meeste degradaties.In de muziekwereld is Volendam ook zeker bekend. The Cats, Maribelle en de BZN zullen u zeker niet onbekend in de oren klinken. Hedendage staat Volendam meer in het teken met  artiesten  als Jan Smit, Nick en Simon en niet in het minst de 3JS die behoorlijk goed aan de weg timmeren.